علوم و مهندسی آب و فاضلاب

علوم و مهندسی آب و فاضلاب

شناسایی و اولویت‌بندی راه‎کارهای سازگاری با کم‌آبی با بهره‌گیری از روش‎های تحلیل سلسله مراتبی و تاپسیس (مطالعه موردی استان بوشهر)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجو دکتری مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 عضو هیات علمی دانشکده کسب و کار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.
3 کارشناس ارشد مدیریت بازرگانی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران.
چکیده
یکی از مهم‌ترین رویکردهای سال­های اخیر حکمرانی در حوزه آب، گذار از سیاست­های مقابله با خشکسالی به سازگاری با کم­آبی است. مهار عواقب ناشی از خشک‎سالی و سازگاری با کم­آبی مستلزم اعمال مدیریت کاربردی و اتخاذ سیاست­های صحیح در حوزه تقاضا و نحوه مصرف است. انتخاب روش مناسب برای سازگاری با کم­آبی به‎علت وجود پارامترها و عوامل تأثیرگذار متنوع به‌عنوان یکی از مسائل پیچیده مطرح است. در این پژوهش ضمن مطالعه وضعیت منابع و مصارف آبی استان بوشهر و شناسایی راه‎کارهای سازگاری با کم­آبی در استان و معیارهای مؤثر بر آن، یک روش تصمیم­گیری جامع نیز ارائه شد. نخست معیارهای مؤثر بر راه‎کارهای سازگاری با کم­آبی شناسایی و با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی اولویت‌بندی شدند. سپس با استفاده از تکنیک تاپسیس، راه‎کارها رتبه­بندی شدند. جامعه آماری پژوهش کارشناسان و روسای ادارات شرکت­های آب و فاضلاب و آب منطقه­ای هستند که 40 نفر از کارشناسان مربوطه به‌صورت تصادفی انتخاب و مورد بررسی قرارگرفتند. مطابق با یافته‎های پژوهش، توسعه سامانه­های نمک­زدایی و آب‎شیرین­کن­ها، مدیریت مصرف و کاهش هدررفت آب و اجرای پروژه­های اضطراری تأمین و مدیریت مصرف آب شهرها و روستاها به‌عنوان سه راه‎کار حائز اهمیت در سازگاری با کم­آبی شناسایی شدند.
کلیدواژه‌ها

انصاری، ث.، مساح بوانی، ع.، و باقری، ع.، (1399)، "ارزیابی راه‎کارهای سازگاری با تغییر اقلیم براساس نشانگرهای اجتماعی، اقتصادی و زیست‎محیطی امنیت آبی"، تحقیقات منابع آب، 14(5)، 237-253.
آذر، ع.، و رجب‎زاده، ع.، (1381)، تصمیم­گیری کاربردی، چاپ اول، انتشارات نگاه دانو، تهران.
آستانه، م.، تقی­پور، ف.، و دوازده امامی، ح.، (1399)، "ارائه مدل مبنی بر استراتژی رسانه به‌منظور سازگاری با کم­آبی"، مجله آب و فاضلاب، 31(3)، 26-42.
اداره کل هواشناسی استان بوشهر، (1401)، "آمارنامه­های اداره پیش­بینی و تحقیقات اقلیم و هوا­شناسی کاربردی استان بوشهر"، بوشهر. 
شرکت سهامی آب منطقه­ای استان بوشهر، (1397)، "برنامه عملیاتی سازگاری با کم­آبی استان بوشهر"، بوشهر.
پاکزاد، ز.، رامشت، م.، و گندم­کار، ا.، (1397)، "سهم منابع آبی ایران از سامانه­های جوی"، فصلنامه جغرافیا و برنامه­­ریزی محیطی، 29(69)، 153-164.
دباغیان، م.، هاشمی، س.، ح.، و عبادی، ت.، (1388)، "ارزیابی فنی اقتصادی و زیست‎محیطی روش­های تصفیه فاضلاب صنایع آبکاری به‎روش AHP"، علوم و تکنولوژی محیطزیست، 11(3)، 107-115.
زبیدی، ط.، یعقوبی، ج.، و یزدان‎پناه، م.، (1400)، "بررسی روش‌های سازگاری روستاییان با کم‌آبی در استان خوزستان: کاربرد نظریه بنیانی"، پژوهش­های روستائی، 12(2)، 246-257، https://doi.org/10.22059/jrur.2020.302235.1497
عبداله­زاده، غ.، و شریف­زاده، م.، (1399)، "تحلیل انتظارهای ذی‎نفعان در برنامه سازگاری با کم­آبی استان گلستان"، فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت آموزش کشاورزی، 54(3)، 175-160.
عطایی، پ.، و ایزدی، ن.، (1393)، "تحلیل مسئولیت­های تشکل‎های آب­بران و زمینه­یابی موانع ایجاد آن از دیدگاه بهره­­برداران"، پژوهش آب در کشاورزی، 28(4)، 737-748.
کریمی، ع.، مهردادی، ن.، هاشمیان، ج.، نبی بیدهندی، غ.، و توکلی­مقدم، ر.، (1389)، "انتخاب فرایند بهینه تصفیه فاضلاب با استفاده از روش AHP"، فصلنامه آب و فاضلاب، 21(4)، 12-1. 
لطیفی، م.، ملکیان، آ.، مقدم نیا، ع.، آذرنیوند، ح.، و رحیم صفوی، ی.، (1401)، "الگوی کاهش مخاطرات کم‌آبی حوضۀ هیدرولوژیک دریاچۀ ارومیه از طریق سازگاری و مدیریت راهبردی"، مدیریت مخاطرات محیطی، 9(2)، 189-204، https://doi.org/10.22059/jhsci.2022.347820.740
نصراللهی، ا.، (1394)، مدیریت پوشش خبری در بحران، در رسانههای حرفهای، انتشارات همشهری، تهران، ایران.
نوروزی، م.، و زلفی باوریانی، م.، (1389)، "تعیین آب مورد نیاز خرما در روش آبیاری قطره ای در استان بوشهر"، پژوهش آب در کشاورزی (علوم خاک و آب)، 24(1)، 21-30.
هرندی، م.، (1397)، "ارزیابی ساختاری مصوبه تشکیل کارگروه سازگاری با کم­آبی"، تحقیقات منابع آب، 14(4)، 281-338.
Hartley, T.W., (2006), “Public perception and participation in water resource”, Desalination, 187(1-3), 115-126, https://doi.org/10.1016/j.desal.2005.04.072.
Javadinejad, S., Dara, R., and Jafary, F., (2021), “Climate change simulation and impacts on extreme events of rainfall and storm water in the Zayandeh Rud Catchment”, Resources Environment and Information Engineering, 3(1), 100-110, https://doi.org/10.25082/REIE.2021.01.001.
Savari, M., Moradi, M., (2022), “The effectiveness of drought adaptation strategies in explaining the livability of Iranian rural household ds”, Habitat International, 124, 102560, https://doi.org/10.1016/j.habitatint.2022.102560
Zarepour Moshizi, M., Yousefi, A., and Amini, A.M., (2023), “Rural vulnerability to water scarcity in Iran: An integrative methodology for evaluating exposure, sensitivity and adaptive capacity”, GeoJournal, 88, 2121-2136. https://doi.org/10.1007/s10708-022-10726-0.
دوره 9، شماره 2
تابستان 1403
صفحه 17-30

  • تاریخ دریافت 15 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 26 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 17 آبان 1402