علوم و مهندسی آب و فاضلاب

علوم و مهندسی آب و فاضلاب

مطالعه کمی و کیفی استفاده مجدد از زهاب زهکش‌های نواحی غربی منتهی به دریای خزر و مرکزی در استان گلستان

نوع مقاله : مقالات علمی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری علوم و مهندسی آب-آبیاری و زهکشی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران.
2 استادیار گروه سازه و منابع آب، دانشکده مهندسی آب و خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران.
چکیده
ایران یکی از کشورهایی است که به‌واسطه تغییرات اقلیمی و بروز پدیده خشکسالی با مشکلات کم­آبی مواجه شده است. یکی از راهکارهایی که می­تواند در تعدیل مشکلات کم­آبی راهگشا باشد، استفاده مجدد از زهاب کشاورزی است. در این تحقیق، به‌منظور بررسی استفاده مجدد از زهاب زهکش­ها در مصارف کشاورزی و صنعتی  از 11 زهکش اصلی در استان گلستان در سال زراعی­ 1402-1403 نمونه­برداری انجام شد. پارامترهای مورد نیاز برای طبقه­بندی رده آب در مصارف کشاورزی (طبقه­بندی ویلکوکس) و مصارف صنعتی (شاخص لانژلیه و رایزنر) اندازه­گیری و محاسبه شد. نتایج نشانداد که کیفیت آب به‌لحاظ شوری و مصرف در اراضی کشاورزی با توجه به طبقه­بندی ویلکوکس در رده خیلی شور قرارداشته و از نظر شاخص لانژلیه و رایزنر برای مصارف صنعتی به‌ترتیب فوقاشباع (تمایل به رسوب CaCO3)، نسبتاً رسوبده و کمی خورنده بوده است. با توجه به نتایج، برای استفاده از این آب­ها در مصارف کشاورزی نیاز به تمهیدات مدیریتی و پایش سالانه شوری از جمله آب‌شویی و برای استفاده در مصارف صنعتی نیاز به کنترل فرآیند خورندگی در شبکه است.
کلیدواژه‌ها

آذری، ع.، ناظمی، س.، کاکاوندی، ب.، و رستگار، ا.، (1394)، "بررسی پتانسیل خوردگی و رسوب‌گذاری منابع آب شرب شهر شاهرود با استفاده از شاخص­های پایداری"، مجله دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 22(6)، 944-954.
برونی، ل.، کشکولی، ح.ع.، و خدادادی دهکردی، د.، (1399)، "بررسی کیفیت زهاب‌های غرب کارون بر اساس استاندارد ویلکاکس و ارزیابی امکان استفاده از آن­ها درکشاورزی"، نشریه علمی علوم و مهندسی آب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، 8(22)، 29-45.
پیری­علم، ر.، شمس خرم‌آبادی، ق.ا.،  شاه‌منصوری م.ر.، و فرزادکیا، م.، (1387)­، "تعیین پتانسیل خورندگی یا رسوب‌گذاری آب آشامیدنی شبکه‌های توزیع شهر خرم‌آباد با استفاده از اندیس­های خوردگی"، فصلنامه علمی-پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی لرستان، ۱۰(۳)، 86-79.
حسین­زاده، ا.، رحیمی، ن.، رحمانی، ع.ر.، و عزتی، ل.، (1390)، "بررسی کیفیت شاخه راست رودخانه ساروق تکاب بر اساس شاخص ویلکوکس و پهنه‌بندی آن توسط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)"، مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ۲۳(۱۰۳)، 87-77.
حسینی، ه.، شیرمحمدی، م.، امینی، ح.، و شفیعی، ش.، (1388)­، "بررسی شاخص­های خورندگی و رسوب‌گذاری آب شرب مناطق غرب کشور (مطالعه موردی شهرستان جوانرود­)"، دوازدهمین همایش ملی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
کیانی، ع.ر.، (1402)­،  "استفاده پایدار از منابع آب شور زهکش­ها برای تولید برخی گیاهان زراعی"، مجله علمی شورورزی، 1، 10-3.
کرمان­نژاد، جلیل.، ترابی­پوده، ح.، قنبری­عدیوی، ا.، و شاهی­نژاد، ب.، (1403)­، "حذف سدیم از زهاب کشاورزی با استفاده از زغال­ زیستی"، مدل­سازی و مدیریت آب و خاک، 4(3)، 285-304.
ساقی، م.ح.، صمدی، م.ت.، رحمانی، ع.، و میرزایی، س.، (1389)­، "بررسی کیفیت آب رودخانه سیلوار براساس شاخص OWQI  با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS"، شانزدهمین همایش ملی بهداشت محیط ایران، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تبریز.
دخیلی، م.، ظهیری، ج.، چراغی، م.، و مرادی، ش.، (1403)­، "بررسی میزان فسفات زهاب اراضی کشاورزی برای استفاده مجدد در آبیاری"، چهارمین همایش ملی صنعت و تجاریسازی کشاورزی برای استفاده مجدد در آبیاری، 1-5.
پاپن، پ.، معزی، ع.ا.، چرم، م.، و رهنما، ا.، (1400)­، "بررسی تأثیر کاربرد کود اوره و زهاب مزرعه نیشکر بر برخی خصوصیات خاک، عملکرد دانه و غلظت عناصر غذایی در بذر گیاه کینوا"، نشریه مدیریت خاک و تولید پایدار، 11(2)، 71-90.
رحیمیان، ف.، و خوش­نواز کومله، ص.، (1401)­،  "ارزیابی استفاده از سیستم مدیریت جامع زهکشی در مزرعه (IFDM) به‌منظور حفاظت از منابع آب در دشت عقیلی (شمال شهرستان شوشتر)"، فصلنامه علمی و تخصصی مهندسی آب، (10)4، 1-15.
رضایی کلانتری، ر.، آذری، ع.، احمدی، ا.، و احمدی جبلی، م.، (1392)­، "بررسی کیفیت و تعیین اندیس­های پایداری منابع آب شرب روستاهای استان قم"، فصلنامه علمی پژوهشی بهداشت در عرصه، 1(3)، 16-9.
شاه‌محمدی، س.، نوری، ا.، طاهرنسب، س.، و شاهمرادی، ب.، (1395)­، "بررسی پتانسیل خوردگی و رسوب‌گذاری منابع تأمین‌کننده آب شرب روستاهای شهرستان سروآباد و پهنهبندی باGIS "، ششمین کنفرانس ملی مدیریت منابع آب ایران، سنندج، کردستان. 
فرزادکیا، م.، و عسکری، ا.، (1395)­، "بررسی وضعیت خورندگی و رسوب‌گذاری در شبکه توزیع آب آشامیدنی شهرستان ملکشاهی"، مجله ره‌آورد سلامت، 2(1)، 21-28.
ملکوتیان، م.، فاتحی‌زاده، ع.، و میدانی، ا.، (1391)، "بررسی پتانسیل خوردگی و رسوبگذاری آب شرب شبکه توزیع شهر کرمان"، طلوع بهداشت، 11(3)، 1-10.
Antony, A., Low, J.H., Gray, S., Childress, A.E.,
Le-Clech, P., and Leslie, G, (2011), "Scale formation and control in high pressure membrane water treatment systems: A review”, Journal of Membrane Science, 383(1), 1-16,
 https://doi.org/10.1016/j.memsci.2011.08.054.
Agatemor, C., and Okolo, P.O., (2008), "Studies of corrosion tendency of drinking water in the distribution system at the University of Benin", Journal of Environmentalist, 28(3), 379-84, https://doi.org/10.1007/s10669-007-9152-2.
Marangou, V.S., and Savvides, K, (2001), "First desalination plant in Cyprus-product water aggresivity and corrosion control", Desalination, 138(1-3), 251-258, https://doi.org/10.1016/S0011-9164(01)00271-5.
Sundaray, S.K., Nayak, B.B., and Bhatta, D., (2009), "Environmental studies on river water quality with reference to suitability for agricultural purposes: Mahanadi river estuarine system, India: A case study", Environmental Monitoring and Assessment, 155(1), 227-243, https://doi.org/10.1007/s10661-008-0431-2.
Shyam, R., and Kalwania, G.S., (2010), "Corrosivness and scaling potentioal of ground water from Sikar city, Rajasthan (India)", Journal of ENatura Conscientia, 1(3), 223-239.
Wilcox, L.V., (1955), "Classification and use of irrigation waters", US DA, Circular 969, Washington DC, 367.
دوره 10، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 11-18

  • تاریخ دریافت 01 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 31 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 05 خرداد 1404