علوم و مهندسی آب و فاضلاب

علوم و مهندسی آب و فاضلاب

مدل‌سازی ارزیابی عملکرد مالی صنعت آب و فاضلاب با رویکرد تحلیل عاملی تأییدی

نوع مقاله : مقالات علمی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران.
2 استادیار گروه حسابداری، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران.
چکیده
ارزیابی عملکرد مالی یکی از مهم‌ترین حوزه‌های عملکردی است زیرا اطلاعات مالی زیربنای بسیاری از تصمیم‌گیری‌ها قرار می‌گیرد. برای ارزیابی عملکرد مالی نیاز به داشتن شاخص‌هایی مبتنی بر اطلاعات مربوط و قابل اتکا است که سازمان‌ها از این شاخص‌های متنوع دربستر تکنیک‌های کمی برای ارزیابی عملکرد استفاده می‌کنند. اگرچه این نوع ارزیابی‌ها، اطلاعات مفیدی را فراهم می‌آورد، اما به‎دلیل لحاظ کردن کلیه‌ شاخص‌ها، بدون توجه به درجه اهمیت آن‌ها، تصویر جامعی از عملکرد کل شرکت حاصل نشده و منتج به نتایج جزیره‌ای می‌شود. لذا انتخاب و شناسایی شاخص‌های گزیده با استفاده از مدل‌های علمی، اثر زیادی بر نتایج ارزیابی عملکرد خواهد داشت. در این پژوهش، ابتدا مدل اولیهی ارزیابی عملکرد صنعت آب و فاضلاب پیشنهاد و با شیوه‌ مدل‌سازی معادلات ساختاری مدل نهایی میدانی، در راستای برنامه‌ریزی و کنترل مدیریت ارائه‌ شده است. این پژوهش حاضر، براساس داده‌های سال‌های 1377-1397 با رویکرد پنل دیتا (700 نمونه، شامل 35 شرکت و 20 سال فعالیت) انجام شد. پس از انجام آزمون‌های مقدماتی ضرایب همبستگی (مدل اولیه) و بارهای عاملی متغیرهای پنهان مستقل (مدل ثانویه) با تحلیل عاملی تأییدی شناسایی شد. نتایج گواه آن است که بین متغیرها، ضریب همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد و بیش‌ترین بار عاملی به شاخص‌های فعالیت (0/889) و کم‌ترین به شاخص‌های نقدینگی (0/115) با سطح اطمینان معنی‌داری 95 درصد اختصاص دارد. مدل ثانویه (ساختاری) پیشنهادی با آزمون‌های متعدد نیکویی برازش، تأیید نشد و با انجام اصلاحاتی بین متغیرهای قابل‌مشاهده، مدل میدانی نهایی صنعت ارائه شد. در پایان، نتایج ضرایب رگرسیونی مدل تحلیل عاملی و شیوه‌ی موجود (وزن دهی توسط اعضای هیئت مدیره) با آزمون فرض و ضریب همبستگی مقایسه شد (ضریب 9/19 درصد در سطح اطمینان 99 درصد) که نشان از ارتباط بسیار ضعیف دو مدل ارزیابی دارد.
کلیدواژه‌ها

ابارشی، ا.، و حسینی، ی.، (1391)، مدل‌سازی معادلات ساختاری، انتشارات جامعه شناسان، تهران.
پاینده نجف‌آبادی، ت.، و امیدی نجف‌آبادی، م.، (1394)، تحلیل ساختاری تأییدی- معادله یابی معادلات ساختاری، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
خشایی، م.، و داودآبادی، م.، (1385)، "طراحی و استقرار نظام یکپارچه‌ی کنترل مدیریت در صنعت آب و فاضلاب"، ششمین جشنواره‌ی شهید رجایی، وزارت نیرو، تهران.
داودآبادی، م.، شالپوش، ش.، و نورا... زاده، ر.، (1399)، "شاخص‌های بنیادین ارزیابی عملکرد مالی صنعت آب و فاضلاب - تئوری تا عمل- جلد اول"، انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد.
داودآبادی، م.، شالپوش، ش.، و نوراله‎زاده، ر.، (1399)، "شاخص‌های بنیادین ارزیابی عملکرد مالی صنعت آب و فاضلاب - تئوری تا عمل- جلد دوم"، انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد.
داودآبادی، م.، و قناد، م.، (1392)، راهنمای جامع مدیریت مالی و اقتصاد صنعت آب و فاضلاب (بههمراه تحلیل مؤلفه‌های مالی و اقتصادی از تئوری تا عمل)، انشارات موسسه فرهنگی هنری پویه مهر اشراق.
داودآبادی، م.، و راه‌پیما، ع.م.، (1400)، "ارزیابی عملکرد شاخص‌های مالی صنعت آب و فاضلاب شهری با تأکید براندازه شرکت، رویکرد مدل تحلیل پوششی داده‌ها"، علوم و مهندسی آب و فاضلاب، 6(2)، 50-57، https://doi:10.22112/jwwse.2021.259618.1229.
 ربیعی، ب.، و محیط، ا.، (1392)، تجزیه ‌و تحلیل طرح‌های آزمایشی در پژوهش‌های کشاورزی (با تأکید بر نرم‌افزار SAS)، انتشارات دانشگاه گیلان.
فربد، ا.، (1398)، مدل‌سازی معادلات ساختاری در داده‌های پرسشنامه‌ای با نرم‌افزار AMOS22، انتشارات مهرگان قلم، تهران.
کلامی، ع.ح.، مهرانی، ه.، سعیدی، پ.، و عباسی، ا.، (1401)، "شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر بازاریابی اجتماعی در حوزه صنعت آب و فاضلاب کشور"، آب و توسعه پایدار، 9(1)، 53-60، https://doi:10.22067/jwsd.v9i1.2111.1094.
گلی آیسک، م.، و دهدار، ف.، (1396)، "ارزیابی عملکرد مالی صنعت آب و فاضلاب شهری براساس مدل BSC"، آب و فاضلاب، 28(1)، 31-41، https://doi: 10.22093/wwj.2017.39472.
شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، پایگاه الکترونیکی اطلاع‌رسانی (http://www.nww.ir)، زمان مشاهده 1399.
شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور (1398)، "سالنامه‌ آماری شاخص‌های ارزیابی عملکرد مالی صنعت آب و فاضلاب سال 1397"، معاونت برنامه‌ریزی و امور اقتصادی، تهران.
نظری‎پور، م.، (1400)، "حسابداران و افزایش بهره‌وری آب: تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی"، تحقیقات منابع آب ایران، 17(3)، 215-230، https://doi:20.1001.1.17352347.1400.17.3.12.7.
نمازی، م.، و مصلی‎نژاد، آ.، (1400)، "شاخص‌های حسابداری مدیریت آب: رهیافت فراترکیب و فن ارزیابی متوازن"، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 13(49)، 5-30، https://doi:10.22034/iaar.2021.131565.
González-García, H., Francke, H., Huenges., E., and Sass, I., (2023). “Financial performance analysis of the geothermal power station of Los Humeros, Mexico”, Geothermics, 112(2023), 102745,
  https://doi.org/10.1016/j.geothermics.2023.102745.
Mollaalizadeh Zavardehiaa, S., Shiarbahadori, M. and Mahmoodirad, A. (2021). “A comprehensive structural equation modeling for financial performance evaluation of petrochemical companies”, Petroleum Business Review, 5(2), 37-58, https://doi.org/10.22050/pbr.2021.273756.1167.
Wang, H., Bhattacharjee, S., Kausar, N., Mohammadzadeh, A., Pamucar, D., and Al Din Ide, N., (2023), “Financial performance assessment by a Type‐2 Fuzzy Logic approach”, Mathematical Problems in Engineering, 2023(1), 5926169, https://doi.org/10.1155/2023/5926162
دوره 10، شماره 1
بهار 1404
صفحه 3-18

  • تاریخ دریافت 16 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 06 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 24 تیر 1403