علوم و مهندسی آب و فاضلاب

علوم و مهندسی آب و فاضلاب

بررسی اثر لجن تصفیه‎‌خانه فاضلاب شهری بر کیفیت رنگ و عملکرد رشد گیاه گلرنگ (Carthamus tinctorius)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیارگروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران .
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مرتع‌داری، گیاهان دارویی و صنعتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
3 استادیارگروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
4 دانشجوی دکتری مهندسی نساجی، دانشگاه علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران.
چکیده
استفاده بهینه از لجن فاضلاب شهری به‎عنوان یک ماده ­آلی در بخش کشاورزی مناطق خشک و اثر آن بر رشد و رنگ‎دهی گیاه گلرنگ در این تحقیق بررسی شد. آزمایشی در قالب طرح بلوک‎های کامل تصادفی در سه تکرار و سه سطح شامل: بدون لجن، 10 و 20 تن در هکتار لجن فاضلاب به‎صورت کشت زمینی در گلخانه در شهرستان تفت استان یزد اجرا شد. 11 شاخص عملکردی گیاه اندازه‎گیری و نخ­ پشمی با عصاره گلبرگ این گیاه، رنگ شده و برای بررسی ثبات ­نوری و ثبات شستشویی از پارامتر‎های هانتر در سیستم CIE Lab استفاده­ شد. نتایج نشان­­داد استفاده از تیمار لجن فاضلاب موجب افزایش معنی‎داری در 6 شاخص عملکردی شد، بطوری‎که در تیمار 20 تن در هکتار لجن فاضلاب، 44% بر میزان عملکرد دانه، 60% درصد بر تعداد طبق، 45% قطر طبق، 150% بر تعداد طبق در بوته و 65% ارتفاع گیاه نسبت به شاهد افزایش یافت. هم‎چنین لجن فاضلاب به‎میزان 10تن‎ در هکتار، باعث افزایش پیک جذبی رنگ شد و رنگ گیاه تیمارشده با 10 تن لجن به‎طور معنی‎داری ثبات ­شستشویی و تیمار 20 تن لجن ثبات ­نوری بالاتر نسبت به تیمار بدون لجن دارد .
کلیدواژه‌ها

احمدی، م.، و بحرانی م ج.، (1388)، "تأثیر مقادیر مختلف نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد و میزان روغن دانه ارقام کنجد در منطقه بوشهر"، علوم آب و خاک، ۱۳(۴۸)، 123- ۱31.  
احمدیان، ا.، هاشمی گرم‎دره، س.ا .، و وراوی­پور، م.، (1399)، "تأثیر کاربرد لجن فاضلاب بر خصوصیات شیمیایی خاک در شرایط کشت گل‎خانه‌ای گل آفتابگردان زینتی"،  علوم و مهندسی آب و فاضلاب، 5(3)، 34-4
 https://doi.org/10.22112/jwwse.2018.130237.1088
آذری، ا.، و خواجه­پور، م، ر.، (1384)، "اثر آرایش کاشت بر نمو، رشد، اجزای عملکرد و عملکردهای دانه و گلرنگ در کشت تابستانه گلرنگ، توده محلی کوسه اصفهان"، علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 9(3)،142-131
افضلی­نژاد، ف.، قاسمی، س.، سیفتی، ا.، و شهبازی منشادی، ش.، (1399)،" تاثیر لجن فاضلاب بر رشد و برخی عناصر غذایی سه ژنوتیپ کینوا در یک خاک آهکی و شورنشریه علوم آب و خاک (علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی)، 24(4)، 127-139،  ‎ https://doi.org/10.47176/jwss.24.4.42021
امیدی، ح.، میرزازاده، ط.، و رودپیما، م.، ( 1393)، "تاثیر مقادیر و زمان کاربرد کود ریزمغذی بر ویژگی‎های کمی و کیفی گلرنگ"، نشریه پژوهشهای زراعی ایران، 12(2)، 305-315، https://doi.org/10.22067/GSC.V12I2.21218
چاکرالحسینی، م.ر.، (1385)، "اثرات نیتروژن و فسفر بر عملکرد کمی و کیفی گلرنگ در شرایط دیم نیمه‎گرمسیری"، مجله علوم خاک و آب، 1(2)، 17-25.
چوپان، ی.، هزار جریبی، ا.، قربانی، خ.، حسام، م و خاشعی سیوکی، ع.، (1400)، "تاثیر پساب فاضلاب شهری و روش‎های نوین آبیاری بر خواص زعفران"، نشریه علمی علوم و مهندسی آب و فاضلاب، 6(1)، 52-60،
حسن­پور، ر.، زعفریان، ف.، رضوانی، م.، و جلیلی، ب.، (1398)، "بررسی اثر کادمیم بر تغییرات رنگدانه‎ای، فیتوشیمیایی و آنتی‎اکسیدانی سه گونه دارویی Mentha aquatica L.، Trautv Eryngium caucasicum وFroriepia subpinnata Ledeb"،  اکوفیتوشیمی گیاهان دارویی، 7(2)، 91-103.
رضوانی­مقدم، پ.، بخشائی، س.، امین­غفوری، ا.، و خرم‎دل، س.، (1388)، "اثر کودهای بیولوژیکی و ورمی­ کمپوست بر خصوصیات کمی گیاه دارویی مرزه (Satureia hortensis)همایش علمی توسعه صنعت گیاهان دارویی ایران، تهران، ایران.
سازمان ملی استاندارد ایران، (۱۳۸۱)، روش تعیین ثبات رنگ کالای نساجی در برابر نور روز، استاندارد ملی ایران شماره ۲۰۵، سازمان ملی استاندارد ایران.
سازمان ملی استاندارد ایران، (۱۳۸۶)، استاندارد نساجی ثبات رنگ در برابر شستشو با صابون یا صابون و سودا، استاندارد ملی ایران شماره ۱۰۰۷۶،  سازمان ملی استاندارد ایران.
شاه­پروری، م.ر.، صفاپور، س.، و قرنجیگ، ک.، (1394)، "رنگ‎رزی نخ پشمی با ماده رنگ‎زای استخراج شده از گیاه جاشیر"، همایش ملی فرش دستباف، دانشگاه بیرجند، 186.
شاملو، ز.، بهبهانی نیا، آ.، و سبحان، س.، (1400)، "بررسی تجمع غلظت فلزات سنگین سرب و کادمیم در نعنا  (Mentha piperital) و اسفناج (Spinacia oleracea) تحت تیمار لجن دفعی فاضلابنشریه پایداری، توسعه و محیطزیست، 2(5)، 13-23.
عظیم‎زاده، م.، (1395)، "بررسی تأثیر کودهای آلی بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد گلرنگ"، نشریه پژوهشهای زراعی ایران، 18(6)، 1304-1311، https://doi.org/10.22067/GSC.V15I3.49077
قاسمی, ز.، کریمیان، ع.ا.، عظیم‎زاده، ح.ر.، و سودایی‎زاده، ح.، (1397)، "تاثیر آبیاری با فاضلاب بر برخی خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی رزماری (مطالعه موردی: فاضلاب شهر یزد)"، علوم و مهندسی آب و فاضلاب، 3 (3)، 29-38،   
https://doi.org/10.22112/jwwse.2018.130237.1088   
نام­جویان، ش.، کرمانیان، ح.، ابوالحسنی سورکی، ع.، مدرس طباطبایی، ص.، و الیاسی، ن.، (1396)، "تأثیر سدیم‎نیتروپروساید بر افزایش پتانسیل گیاه‎پالایی عنصر روی به‎وسیله ریشه گلرنگ"، فصلنامه علوم محیطی، 15(3)، 109-122.
نورالهی، پ.، ابدالی مشهدی، ع.ر.، کوچک‎زاده، ا، و قرینه، م.ح.، (1398)، "اثر اسید سولفوریک، اسید هیومیک و محلول پاشی برگی نیترات پتاسیم بر کیفیت رنگ گلبرگ، خاصیت آنتی اکسیدانی، کاروتنوئید و عملکرد گل در همیشه بهار Calendula officinalis L) )"،  تولید فرآوری محصولات زراعی و باغی، 9(3)، 95-111،
نیک‎قدمی حسینی­ئی، م.، فتوت، ا.، و خراسانی، ر.، (1399)، "اثر سطوح مختلف لجن فاضلاب بر غلظت روی، مس، کادمیم و سرب در گیاه تربچه و ریحان و برخی ویژگی‎های شیمیایی خاکنشریه مدیریت خاک و تولید پایدار، 10(3)، 115-134،    https://doi.org/10.22069/ejsms.2021.17554.1925  
مالک، ف.، (1389)، دانههای روغنی و روغنهای نباتی، انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، 1، 586 ص.
مهرآفرید، س.، و عظیم‎زاده، س.م.،  (1394)، "اثر کمپوست زباله­ شهری در سطوح مختلف آبیاری بر عملکرد و اجزای عملکرد گلرنگ"، نشریه بوم شناسی گیاهان زراعی، 11(2)، 51-60، https://doi.org/10.22034/AEJ.2015.515971
میرمحمدی میبدی، ع.م.، راضی اردکانی، ح.، حکیمی میبدی، م.ح.، و حقیقی، م.، (1398)، "اثر ویژگی‎های مرتبط با شوری خاک بر کیفیت رنگریزه‎های ریشه گیاه روناس"، نشریه تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی، 9(3)، 217-205،  https://doi.org/10.47176/jcpp.9.3.3120 ‎
یعقوبی سوره، ا.، علی‎زاده خالدآباد، م.، و رضازاد باری، م.، (1392)، "کاربرد پردازش تصویر برای تعیین شاخص‎های رنگی *b*a*L در سنجش رنگ غذاها"،  نشریه پژوهشهای صنایع غذایی، 3(23)، 411-422.
Azizah, N., Nihayati, E., Khotimah, H., Rohmah, S., Widaryanto, E., Sugito, Y., and Kurniawan, S., (2022), “Impact of potassium fertilization on yield, nutrient use and response efficiency, and antioxidant content of red ginger (Zingiber officinale var. rubrum Theilade)”, Chilian Journal of Agricultural Research, 82(3),380-389, https://doi.org/10.4067/S0718-58392022000300380.
Bai , J., Sun, X., Xu, Ch., Ma, X., Huang, Y., Fan, Zhi., and Cao X., ( 2022), “Effects of sewage sludge application on plant growth and soil characteristics at a Pinus sylvestris var. mongolica Plantation in Horqin sandy land”, Forests, 13(7), 984, https://doi.org/10.3390/f13070984.
Breda, C.C., Soares, M.B., Tavanti, R.F.R., Viana, D.G., da Freddi, O., Piedade, A.R., Mahl, D., Traballi, R.C., and Guerrini, I.A., (2020), “Successive sewage sludge fertilization: Recycling for sustainable agriculture”, Waste Management, 109, 38-50, https://doi.org/10.1016/j.wasman.2020.04.045.
​ Gu, C.H., and Bai, Y.C., (2018), “Heavy metal leaching and plant uptake in mudflat soils amended with sewage sludge”, Environmental Science and Pollution Research, 25, 31031-31039,  https://doi.org/10.1007/s11356-018-3089-5.
Medyńska-Juraszek, A., Rivier, P.-A., Rasse, D., and Joner, E.J., (2020), “Biochar affects heavy Metal uptake in plants through interactions in the Rhizosphere”, Applied Sciences, 10(15), 5105-5114, https://doi.org/10.3390/app10155105.
Nasr, H.G., and Katkhoda T.L., (2003), “Effect of N fertilization and papulation rate spacing on safflower”, Japanese Journal of Crop Science, 54, 346-352.
Tehrani, M., and Navayee, T., (2024), “Suitability of dyes from cinnamon bark on wool fibers using metal and bio-mordants”, Environmental Science and Pollution Research, 31(21), 1-10, https://doi.org/10.1007/s11356-024-33381-z.
 Zielewicz, W., Wróbel, B., and  Niedbała, G., (2020), “Quantification of chlorophyll and carotene pigments content in Mountain Melick (Melica nutans L.) in relation to edaphic variables”, Forests, 11(11), 1197-1208,  https://doi.org/10.3390/f11111197.
دوره 9، شماره 4
زمستان 1403
صفحه 27-36

  • تاریخ دریافت 23 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 02 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 24 تیر 1403